Cách Xử Lí Sự Cố Và Bảo Trì Bộ Sạc Xe Đạp Điện

Đối với người sử dụng xe đạp điện, việc hiểu rõ về cách hoạt động của bộ sạc và có kỹ năng phân tích sơ đồ mạch sạc là một yếu tố quan trọng để bảo dưỡng và duy trì hiệu suất của hệ thống sạc. Điều này không chỉ giúp người sử dụng tiết kiệm chi phí bảo trì mà còn đảm bảo an toàn và hiệu quả khi sử dụng. Trong đề tài này, chúng ta sẽ tìm hiểu cách phân tích sơ đồ mạch của bộ sạc xe đạp điện và hiểu rõ về các thành phần quan trọng như bộ điều khiển, bộ chuyển đổi nguồn, và các linh kiện khác. Chúng ta cũng sẽ đào sâu vào quy trình xử lý sự cố thường gặp trong quá trình sạc, như quá nhiệt độ, quá dòng, hoặc ngắn mạch.

1. Phương pháp chẩn đoán lỗi bộ sạc.

a. Quan sát đèn báo của bộ sạc

(1) Trong những trường hợp bình thường, đèn chỉ báo nguồn màu đỏ khi bộ sạc chưa hoạt động đèn chỉ báo sạc hiển thị màu xanh lá và khi sạc sẽ chuyển đổi sang màu đỏ (có thể màu cam). Nếu không bộ sạc có thể bị lỗi cần được sửa chữa.

(2) Trong quá trình sạc đèn báo nguồn sẽ hiển thị màu đỏ và đèn sạc sẽ hiển thị màu đỏ (có thể màu cam), đồng thời quạt làm mát của sạc hoạt động. Sau khi sạc đầy và kết thúc quá trình sạc điện (đầy điện) đèn báo sạc chuyển đổi trạng thái từ màu đỏ (cam) sang màu xanh lá đồng thời quạt làm mát dừng. Nếu không thì sạc có thể bị lỗi cần được sửa chữa.

b. Phương pháp đo điện áp.

Sử dụng đồng hồ số chuyển thang đo về 200V DC để đo điện áp đầu ra DC của bộ sạc. Điện áp đầu ra của bộ sạc 36V là khoảng 42V như trong Hình 5-15. Điện áp đầu ra của bộ sạc 48V là khoảng 56V như trong Hình 5-16và điện áp đầu ra của bộ sạc 60V là khoảng 72V nếu không nó chỉ ra rằng bộ sạc có thể bị sự cố cần phải kiểm tra sửa chữa

c. Phương pháp đo dòng thực tế:

Sử dụng phương pháp đo dòng ta dùng đồng hồ Victor 890C. Đầu tiên cắm que đen vào lỗ “COM” que đỏ vào lỗ cắm “20A” và xoay núm sang vị trí DC “20A” (Thang đo có ký hiệu A-). Sau đó kết nối đồng hồ với bộ sạc như hình để kiểm tra dòng sạc. Đối với sạc 24V/12Ah và 36V/24Ah là khoảng 1.8A, 48V/20Ah và 60V/20Ah dòng sạc khoảng 2.8A
Nếu dòng sạc quá nhỏ hoặc quá lớn thì có kết luận bộ sạc bị lỗi. Phương pháp đo thể hiện tại Hình 5-17.

2. Mẹo sửa bộ sạc:

Lấy sạc loại có điện đầu ra làm ví dụ:

a. Đèn đỏ và xanh của bộ sạc không sáng.

(1) Kiểm tra nguồn cấp điện đã có 220V AC chưa bằng cách sử dụng đồng hồ vạn năng đặt thang đo 750V AC như trong Hình 5-18.

(2) Tắt nguồn, tháo bộ sạc và chuyển đồng hồ sang thang đo thông mạch và kiểm tra phích cắm 220VAC của bộ sạc xem có bị đứt ngầm không. Nếu bị đứt ngầm thì cần thay thế bằng dây nguồn khác. Cách đo được thể hiện như hình Hình 5-19.

(3) Kiểm tra cầu chì của bộ sạc hay đường chỉ mạch main có bị hỏng không như trong Hình 5-20. Nếu chì bị hỏng, hãy thay thế cầu chỉ có cùng đặc điểm kỹ thuật (2A cho bộ sạc 36V, 3A cho bộ sạc 48v và 5A cho bộ sạc 60V). Sử dụng thang đo thông mạch để kiểm tra sự tốt xấu của chì AC.

(4) Kiểm tra mối hàn đèn LED xem có bị bung hoặc bị rỗ không. Như Hình 5-21
Kiểm tra chất lượng của đèn LED (Điốt phát quang) bằng cách chuyển thang sang nấc đo Điốt. Que đỏ của đồng hồ được nối với cực dương của Điốt, que đen của đồng hồ được nối với cực âm của Điốt. Điốt phát sáng có thể kết luận đèn LED tốt. Hình 5-22 kiểm tra điốt phát quang. Bạn có thể dùng PIN 3V để kiểm tra nếu đèn LED không sáng kết luận hỏng như Hình 5-23.

b . Bộ sạc được cắm vào nguồn 220V AC và kết quả đèn đỏ và xánh lá lúc sáng lúc tắt.

(1) Kiểm tra xem phích cắm hoặc ổ cắm AC 220V của bộ sạc có chập chờn không, như trong Hình 5-24.

(2) Sử dụng đồng hồ vạn năng kiểm tra máy biến áp của bộ sạc xem có bị hư hỏng hay không như trong Hình 5-25. Nếu hỏng thì cần phải thay thế biến áp cùng loại.

(3) Sử dụng đồng hồ vạn năng kiểm tra cuộn dây phía thứ cấp của máy 1 bộ sạc xem có bị hở mạch không. Nếu bị hỏng cũng cần phải thay thế biến áp ngay biến áp trong lưu ý phải chọn biến áp cùng loại (có thể lấy từ sạc hỏng).

c. Đèn đỏ và xanh của bộ sạc có sáng nhưng đầu ra không có áp.

(1) Kiểm tra xem câu chì 3A hoặc 5A hay đường chỉ mạch tại đâu ra DC xem có bị thổi bay hay không như trong Hình 5-26. Nếu bị hỏng, hãy thay thế bằng cầu chì mới hoặc hàn lại được chỉ mạch. (trong ảnh chì thực tế chỉ là một đường chỉ mạch ở trên main của sạc).

(2) Tắt nguồn, kiểm tra phích cắm DC của bộ sạc bằng đồng hồ vạn năng (thang đo thông mạch) như trong Hình 5-27. Nếu bị hỏng, hãy thay phích cắm DC mới cho bộ sạc.

Lưu ý:

Khi thay thế phích cắm đầu ra DC của bộ sạc phải tuyệt đối chính xác cực âm dương của bộ sạc. Nếu nhầm cực âm dương của bộ sạc thì khi kết nối bộ sạc với xe có thể bộ sạc sẽ bị hỏng. Khi thay thế ban cần chú ý sử dụng đồng hồ vạn năng để kiểm tra cực âm dương của sạc trước khi sử dụng. Nếu không tương ứng cần thay thế cực tính .Hình 5-28 cho thấy cách đánh giá cực dương và âm cực. Do kết quả là – 55.2V( Sạc 48V) nên tại vị trí que đỏ của đồng hồ chính là cực âm của sạc (OUT-) và tại vị trí que đen đồng hồ chính là cực dương của sạc (OUT+).

d. Bộ sạc vừa cắm vào, đèn báo sạc chuyển sang màu xanh (trạng thái đầy).

(1) Trước tiên phát hiện xem bộ sạc có bị hỏng hay không và đo lường xem điện áp đầu ra của bộ sạc có đạt chuẩn không. Thang đo 200V DC

(2) Kiểm tra xem phích cắm đầu ra DC của bộ sạc và phích cắm sạc Acquy có chặt chẽ không, như trong Hình 5-29. Kiểm tra phích cắm sạc hoặc thiết bị đầu cuối để xem có hỏng hóc hay không. Đảm bảo chắc chắn giắc đấu bình Acquy phải có nguồn DC tại 2 cọc đồng (điện áp tại 2 cực đồng của giắc đầu bình phải bằng điện áp tổng của xe).

(3) Kiểm tra xem cầu chì bên trong xe có bị đứt không như trong Hình 5-30. Nếu đứt, thay thế cầu chì có đúng thông số kỹ thuật hoặc thay bằng chì 30A đối với các dòng xe đạp điện. Còn riêng xe máy điện cần kiểm tra lại Attomat hoặc thay Attomat loại 40A.

(4) Kiểm tra xem các giắc nối acquy có bị hở hay lỏng không Hình 5-31.

(5) Đo điện áp và dòng của mỗi Acquy. Acquy nào không có áp hoặc không có dòng thì Acquy đó hỏng cần được thay thế. Hình 5-32 kiểm tra từng bình Acquy bằng máy TEST XHY-100 (Xem lại cách sử dụng ở Chương 1).

e. Điện áp không ổn định khi sạc.

(1) Kiểm tra điện áp AC 220V có ổn định không

(2) Kiểm tra ổ cắm bộ sạc có bị lỏng hay bị hỏng không.

(3) Mở vỏ bộ sạc và kiểm tra xem bảng mạch bên trong của bộ sạc có bị bong mối hàn hay tiếp xúc kém, sau đó hàn lại. Kiểm tra vùng trống của bảng mạch như trong Hình 5-33. Thực hiện lại hàn như trong Hình 5-34.

f. Sạc sinh nhiệt và thậm chí gây biến dạng vỏ sạc.

(1) Kiểm tra xem điện áp AC của bộ sạc có cao quá không. Điện áp cao quá mức sẽ làm hỏng bộ sạc do tạo nhiệt.

(2) Kiểm tra xem các bộ phận trong bộ sạc có được hàn nguội hay không.

(3) Kiểm tra xem ở chế độ sạc quạt có quay không, như trong Hình 5-35. Thêm dầu máy may vào quạt để bôi trơn. Nếu bị hỏng, hãy thay thế bằng quạt 12V tương ứng.

g. Bộ phận đầu ra của bộ sạc DC bị đứt đường chỉ mạch.

(1) Sau khi mở bộ sạc, kiểm tra xem đường chỉ mạch bằng đồng của bộ phận đầu ra bộ sạc có bị thổi đứt hay không (thường tại đường ra OUT – của bộ sạc). Trường hợp đứt thường do sự phân cực ngược của Acquy, kiểm tra và đổi lại cực tính cho đúng với giắc đấu bình. Đường chỉ mạch tại đường ra OUT – được thể hiện như Hình 5-36.

(2) Kiểm tra xem các thành phần khác trong sạc có bị hỏng hay không. Nếu nó bị hư hỏng, hãy thay thế nó bằng linh kiện cùng loại như trong Hình 5-38.

h. Điện áp đầu ra của sạc quá cao, lớn hơn giá trị định mức.

(1) Nếu kiểm tra điện áp đầu ra của bộ sạc mà điện áp đầu ra của bộ sạc 24V lớn hơn 29V, điện áp đầu ra của bộ sạc 36V lớn hơn 45V, điện áp đầu ra của bộ sạc 48V lớn hơn 60V và điện áp đầu ra của bộ sạc 60V lớn hơn 73V, cho thấy điện áp đầu ra quá cao.

(2) Sử dụng tuốc nơ vít để điều chỉnh triết áp hoặc thay thể trở ở đầu ra của bộ sạc sao cho điện áp đầu ra của bộ sạc 24V là 27,8V, 36V là 41,2V, 48V là 56,5V và 60V là 68,3V… như trong Hình 5-39.

i. Đèn bảo sạc nhấp nháy liên tục nhưng khi rút giắc DC ra khỏi bình thì lại hết. Kiểm tra có điện áp đầu ra tại giắc sạc DC.

(1) Kiểm tra điện áp đầu ra của bộ sạc xem có đạt chuẩn. Bạn có thể tham khảo điện áp đầu ra như bảng phân tích ở trên.

(2) Nguồn DC của sạc và giắc đấu bình có bị ngược cực tính không.

(3) Kiểm tra điện áp của Acquy xem điện áp có bị tụt xuống quá thấp không. Trong trường hợp điện áp bị tụt xuống quá thấp cần phải tháo ra sạc từng bình một bằng thiết bị chuyên dụng như máy sạc, biến áp sạc…

k. Đèn báo sạc nhấp nháy không có điện áp đầu ra ở giắc sạc DC.

(1) Khi cắm sạc đèn có sáng, đo không có điện áp đầu ra DC. Như vậy có thể kết luận nguồn cấp trước tốt.

(2) Kiểm tra Điốt ER504 (Điốt có kẹp tản nhiệt) như Hình 5-40. Nếu hỏng thì thay lại tản nhiệt. thế loại tương đương, còn tốt hàn lại các chân của Điốt ER504 đồng thời gông chặt lại tản nhiệt

(3) Sau khi thay thế và kiểm tra lại Điốt chống ngược ta có thể cấp nguồn và kiểm tra lại kết hợp với đo điện áp đầu ra của sạc.

l. Sạc xe bình thường nhưng quạt không quay.

(1) Kiểm tra vệ sinh quạt nếu cần. Dùng thử nguồn 12V ngoài (Acquy) để TEST quạt.

(2) Thay quạt nêu phát hiện quạt hỏng.

(3) Nếu quạt còn tốt kiểm tra mối hàn hoặc Transistor S8050 như Hình 5-41.

m. Cắm sạc đèn không sáng, mở ra phát hiện nổ chì AC.

(1) Nếu chì AC bị nổ thì phần lớn sáng đã bị ngắn mạch. Cần phải kiểm tra kỹ ở những bước tiếp theo.

(2) Kiểm tra cầu Điốt (4 Điốt) xem có bị chập không bằng đồng hồ Victor 890C+ xem có phát hiện Điốt bị chập không. Nếu Điốt hỏng cần được thay thế bằng Điốt tương đương. Lưu ý cực tính của Điốt khi thay thế.

(3) Kiểm tra MOS N5N60 xem có bị chập không. Nếu chập thì thay bằng ống MOS tương ứng.

(4) Sau 3 bước trên tiến hành cắm nguồn và thử xem đã có đèn báo sáng. Nếu chưa có tiến hành thay IC UTC3842D.

(5) Nếu sau 4 bước mà vẫn không có kết quả. Bạn cần học thêm phần nâng cao tại mục 5.5 phân tích sơ đồ mạch sạc (yêu cầu có kiến thức cơ bản về điện tử).

Trong đề tài về “Cách Xử Lí Sự Cố Và Bảo Trì Bộ Sạc Xe Đạp Điện”, chúng ta đã đi sâu vào những khía cạnh quan trọng của việc duy trì và sửa chữa bộ sạc, đặc biệt là trong ngữ cảnh của xe đạp điện. Việc này không chỉ quan trọng để đảm bảo an toàn khi sử dụng xe, mà còn giúp kéo dài tuổi thọ và hiệu suất của bộ sạc. Việc chú trọng đến việc hướng dẫn người sử dụng về cách duy trì và kiểm tra định kỳ cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn và hiệu suất của hệ thống sạc.