Tìm Hiểu Các Phương Pháp Bôi Trơn, Những Đặc Trưng Khác Nhau Của Hệ Thống Bôi Trơn Động Cơ

Khi nói đến bảo dưỡng và bảo trì trong ngành công nghiệp, việc bôi trơn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động hiệu quả của các thiết bị và máy móc. Có nhiều phương pháp và chất lượng bôi trơn khác nhau được áp dụng để giảm ma sát và mài mòn, từ việc sử dụng dầu đến chất bôi trơn rắn. Tuy nhiên, để hiểu rõ hơn về cách các phương pháp này hoạt động và cấu tạo của các loại chất bôi trơn, chúng ta cần tìm hiểu chi tiết hơn về nó.

I – Các phương pháp bôi trơn:

1. Hệ thống bôi trơn các te ướt:

Trong hệ thống bôi trơn các-te ướt, dầu động cơ ở trong bể dầu sẽ được bơm dầu hút đưa tới các chi tiết cần bôi trơn. Bể dầu cần có một lượng dầu đủ nhiều để không khí không đi vào được thiết bị làm tăng áp lực dầu khi bơm đang hút dầu.

2. Hệ thống bôi trơn các te khô:Trong hệ thống bôi trơn các-te khô, dầu được hồi về lốc máy và được bơm tới bình chứa nằm tách biệt với lốc máy ở phía bên trên. Mặt khác bơm dầu sẽ hút dầu từ bình chứa đưa đến bôi trơn các chi tiết trong động cơ. Hệ thống các-te khô cho phép đặt động cơ thấp hơn vì không có bể chứa dầu phía dưới lốc máy.

II – Cấu tạo của các đường dầu bôi trơn:

1. Đường dầu bôi trơn ổ bi trên động cơ:

Dầu động cơ được hút lên từ thiết bị tăng áp lực dầu rồi được truyền tới khắp mọi nơi trong động cơ bởi đường dẫn dầu được mô tả như hình vẽ bên dưới
Các loại trục cơ được sử dụng trên những động cơ được trang bị các vòng bi như là vòng bi chính của trục cơ. Trên các loại động cơ này, trục cơ được trợ giúp bởi các vòng bi được ép chặt vào vách máy bên trái và phải.
2. Sự bôi trơn của các bạc lót trên động cơ xe:

Trên các động cơ xe với các vòng bi và các trục kim loại, các đường dầu đóng vai trò cung cấp một lượng dầu cần thiết để các trục và vòng bi hoạt động. Bên trong trục cơ có một đường dầu để bôi trơn trục và vòng bi đầu lớn thanh truyền. Đôi khi áp lực đường dầu không đủ lớn để đưa dầu đủ đến bôi trơn. Chính vì lý do này mà người ta thiết kế lắp đặt thêm núm điều chỉnh áp lực dầu để điều chỉnh áp lực dầu khi áp lực dầu xuống thấp hơn tiêu chuẩn cho phép.
3. Sự bôi trơn các bạc lót trên động cơ xe:

Bạc lót trên động cơ xe có cấu tạo hai phần trên và dưới, nó có nhiệm vụ giữ các trục trong động cơ chuyển động êm ái. Bạc lót cũng được sử dụng tại vị trí đầu lớn thanh truyền.
III – Những đặc trưng khác nhau của hệ thống bôi trơn động cơ:

1. Đường dầu bôi trơn tới đầu quy lát:

Bơm dầu sẽ tạo ra một áp lực dầu trong đường dẫn dầu trong vách máy và khối xilanh, áp lực này được tăng lên khi bơm tới đầu quy lát. Đường dẫn dầu được chế tạo rất đa dạng: một vài loại được thiết kế ngay tại vị trí của các con bulông đầu quy lát, một vài loại có những đường dầu đặc biệt bên trong khối xilanh hoặc là đường dầu được thiết kế thành các ống dẫn dầu riêng biệt. Kiểu chế tạo này phụ thuộc vào từng đời xe, các gíclơ bơm dầu được bố trí tại nhiều nơi trên đường dầu đi qua đảm bảo cung cấp đầy đủ dầu cho mọi chi tiết trong động cơ.
2. Trục cam:

Trên các động cơ có trục Cam được lắp ráp trực tiếp lên khối xilanh đầu quy lát thì trên thân trục có các lỗ dầu để đảm bảo bôi trơn. Dầu sẽ được lưu chuyển nhờ bơm dầu khi động cơ được khởi động, nhưng cần mất một khoảng thời gian sau khi động cơ khởi động thì đường dầu mới đủ áp lực để bơm được tới những vị trí cách xa bơm dầu. Như vậy trong một vài giây đầu một số chi tiết sẽ không có dầu bôi trơn, làm cho các chi tiết bị mòn khi động cơ hoạt động ở tốc độ cao ngay khi mới khởi động. Để giải quyết vấn đề này, trong sách hướng dẫn có chỉ thị dùng thêm một chất phụ gia Mo được hòa trộn với dầu sẽ bám lên trên bề mặt các chi tiết để bù lại lượng dầu thiếu trong quá trình động cơ mới khởi động.

3. Bề mặt cam:

Trên động cơ DOHC, áp lực dầu bôi trơn sẽ được truyền ngay lập tức tới các gíclơ bơm dầu để đưa dầu đến bề mặt Cam. Còn trên động cơ OHC người ta thiết kế một bể dầu ngay dưới trục Cam, và trục Cam sẽ luôn có dầu bôi trơn bề mặt.

4. Ống dẫn hướng xupap và bộ xupap:

Để cân bằng hợp lý giữa những vùng được bôi trơn nhiều dầu và vùng được bôi trơn ít dầu là rất khó khăn trong khoảng không gian của ống dẫn hướng xupáp và bộ xupáp. Nếu dùng quá nhiều dầu để bôi trơn thì dầu có thể bị lọt và trong buồng đốt gây ra hiện tượng xe bị khói hoặc làm chết bugi do sinh ra nhiều muội cácbon. Còn nếu không đủ dầu bôi trơn xupáp có thể bị bó kẹt khi hoạt động ở nhiệt độ cao. Bộ phớt xupáp sẽ đảm nhận công việc bôi trơn khó khăn này.
Nếu dầu động cơ quá bẩn thì chính các thành phần tạp chất có trong dầu sẽ ăn mòn và phá hủy bộ phớt xupáp và ống dẫn hướng. Cần đảm bảo dầu bôi trơn luôn đạt tiêu chuẩn.
5. Trục cò mổ, đầu nhỏ thanh truyền:

Các chi tiết chuyển động quay như trục cò mổ và đầu nhỏ thanh truyền được bôi trơn nhờ sự vung té của dầu thông qua các lỗ dầu
6. Hệ thống xilanh và piston:

Việc bôi trơn xilanh, piston và các xécmăng nhờ vào khả năng vung tóe dầu từ trục cơ và đầu lớn, nhỏ thanh truyền. Một vài loại xe có các gíc lơ dầu đặt ở mặt sau của piston nó phun một lượng dầu lớn để làm mát cho piston.
7. Bộ truyền động:

Thông thường, dầu bôi trơn được vung tóe đủ để bôi trơn cho trục chính và trục truyền bởi vì các chi tiết này được gắn các vòng bi. Tuy nhiên, các bánh răng quay quanh trục cũng cần có dầu bôi
trơn như đối với các chi tiết bạc lót vì thế cần tăng áp lực dầu truyền qua đường dầu bên trong
trục.

Bởi bề mặt chân các răng chịu một lực rất lớn, yêu cầu dầu bôi trơn cho bộ truyền động phải đủ độ nhớt để duy trì được một màng dầu trên bề mặt các chi tiết kim loại tiếp xúc với nhau. Hiệu suất của dầu sẽ giảm nếu dầu bị biến chất, đó cũng là nguyên nhân làm cho bề mặt của các răng bị hư hỏng.
Qua bài viết trên ta thấy rằng việc lựa chọn phương pháp bôi trơn phù hợp và sử dụng chất bôi trơn chất lượng có thể giảm thiểu ma sát, mài mòn và hao mòn, từ đó gia tăng tuổi thọ và hiệu suất của các thành phần máy móc.