Hộp số là gì? vai trò và cấu tạo của hộp số

Khái niệm của hộp số

Hộp số hay hộp số động cơ, là một khái niệm chỉ bộ phận có tác dụng truyền sức mạnh từ động cơ tới hệ thống dẫn động của phương tiện. Hộp số được dùng để thay đổi tỉ số truyền động của động cơ nhằm mục đích thay đổi momen xoắn ở các bánh xe khi xe tăng tốc hay giảm tốc độ.

Hiểu một cách khác, hộp số động cơ là bộ phận đảm bảo tỷ số truyền truyền động của động cơ và cầu dẫn động, thông qua hệ thống bánh răng. Việc này giúp xe hoạt động ổn định với vòng tua máy lý tưởng tạo điều kiện cho xe di chuyển ở nhiều điều kiện hoạt động khác nhau.

Vai trò của hộp số với phương tiện.

Với các loại phương tiện hộp số đóng một vai trò vô cùng quan trọng và không thể thay thế. Hộp số đảm nhiệm nhiều công việc khác nhau cụ thể như sau: 

• Thay đổi tỉ số truyền momen xoắn: Như đã chia sẻ ở trên vai trò chính của hộp số là thay đổi tỉ số truyền momen xoắn từ động cơ tới các bánh xe. Đồng thời chúng làm thay đổi tốc độ di chuyển của xe xe so với sức cản bên ngoài như: Độ dốc, gió, ma sát với mặt đường.
  hay đổi chiều chuyển động: Ngoài việc thay đổi tốc độ và momen xoắn hộp số còn có tác dụng thay đổi chiều chuyển động của phương tiện như tiến và lùi.
• Tách biệt động cơ ra khỏi hệ thống truyền lực: Hộp số động cơ còn có tác dụng giúp tách biệt khối động cơ ra khỏi hệ thống truyền lực của xe một cách tùy ý. Việc này giúp bạn thao tác một cách dễ dàng mà không cần tắt mở hệ thống ly hợp của xe.
• Dẫn động lực ra ngoài hệ thống chuyển động: Hộp số còn có tác dụng dẫn động lực học ra ngoài hệ thống động cơ tác động lên các bộ phận công tác của xe chuyên dùng

Cấu tạo của hộp số

Hộp số sàn là một trong những loại khủng số phổ biến được sử dụng nhiều trong các loại phương tiện như ô tô, xe nâng,… Chúng có cấu tạo từ một số bộ phận cơ bản bao gồm: bánh răng, trục hộp số, bộ đồng tốc, ổ bi hộp số, vỏ hộp số và nắp hộp số. Cụ thể như sau:

Các cấp số của hộp số.

Tùy theo các loại phương tiện khác nhau mà hộp số được trang bị các cấp số riêng biệt. Thông thường hộp số sẽ có từ 1 tới 6 số. Mỗi một cấp số khác nhau của hộp số sẽ đảm nhiệm từng nhiệm vụ riêng phù hợp với môi trường làm việc và di chuyển của phương tiện.

• Cấp số 1 của hộp số: Là cấp số giúp xe có tốc độ di chuyển chậm nhất, nhưng lực kéo, đẩy là lớn nhất. Cấp số 1 thường được sử dụng khi bắt đầu khởi động xe hoặc leo dốc. Trong một số trường hợp khi xe xuống dốc người ta cũng cày số 1 để hỗ trợ phanh trong quá trình giảm tốc độ của xe. 
• Cấp số 2, 3 của hộp số: Là các cấp số có hệ thống truyền lực vừa phải, Chúng được sử dụng trong các trường hợp áp leo dốc nhỏ, trở theo hàng hóa nặng và tăng tốc độ độ xe một cách từ từ. Ốc số 2 và 3 lần lượt có giới hạn tốc độ cao hơn cấp số 1, sức kéo và đẩy nhỏ hơn.
• Cấp số 4,5, 6: Với các loại phương tiện hai bánh như xe máy, xe gắn máy, thì hộp số chỉ có 4 cấp. Và số 4 là số cho tốc độ lớn nhất. Với các dòng xe oto, moto phân khối lớn có thể được trang bị hộp số 6 cấp. Ở các số này động cơ sẽ tiêu tốn ít nhiên liệu hơn cho tốc độ hoạt động cao hơn, giúp xe duy trì tốc độ cao, ổn định.

Nguyên lý làm việc của bánh răng hộp số là gì

Chúng ta vừa cùng nhau tìm hiểu về các cấp số của hộp số, vậy nguyên lý làm việc của hộp số là gì? Trong thực tế một cơ cấu truyền lực của hộp số bao gồm hai bánh răng một bánh răng làm việc chủ động và một bánh răng làm việc bị động. Với các hộp số sàn người ta thường sử dụng hai loại bánh răng bao gồm bánh răng trụ thẳng và bánh răng trụ nghiên. Tốc độ quay của trục chuyển động phụ thuộc vào số bánh răng hai đường kính của mỗi bánh răng đó bên trong hộp số. 

Bên trong hộp số các bánh răng trụ răng thẳng, có đường sinh song song với đường tâm của trục bánh răng. Loại hộp số sử dụng bánh răng, trụ răng thẳng này thường có tiếng ồn nên ít được sử dụng cho các loại bánh răng chủ động chính, chủ yếu chúng được sử dụng cho các loại bánh răng trượt của hộp số. 

Bánh răng trụ răng nghiêng bên trong hộp số có đường sinh được thiết kế như một góc so với đường tâm của trục bánh răng. Loại bánh răng này khắc phục nhược điểm của ủa bánh răng trụ răng thẳng, chúng hoạt động ổn định và yên tĩnh hơn. Đa số các loại hộp số hiện đại thường sử dụng bánh răng – răng nghiêng làm bánh răng chủ động chính bên trong hộp số.